De Autarc - het duurzame, hypermoderne, drijvende, autarkische expo- en kantoorpaviljoen ontworpen door Paul de Ruiter - gaat draaien op waterstof. Als de subsidie van Agentschap NL (voorheen SenterNovem) half juli wordt toegekend wordt de Autarc daadwerkelijk gebouwd en is er sprake van een wereldprimeur. Het drijvende kantoorpaviljoen zal dan het eerste volledig zelfvoorzienende gebouw zijn dat draait op waterstof. ‘Een ultiem demonstratie- en proefproject dat een schaalsprong in het gebruik van waterstof mogelijk maakt’, aldus Prof. Dr. Frank de Bruijn, waterstofdeskundige bij het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN).

Het zal gaan om kleinschalige waterstofproductie, -opslag en -toepassing voor stationair gebruik. Het overschot van de energie die de Autarc oogst uit zonne-energie zal worden opgeslagen in waterstof waarmee je zowel ruimte als gewicht bespaart vanwege de relatief hoge opslagdichtheid.

ECN wil het hele proces uitvoerig gaan monitoren. Volgens De Bruijn heb je te maken met veel onbekende factoren, zoals de precieze vraag naar elektriciteit en warmte, en de prestaties van de verschillende subsystemen. ‘Ook willen we een goed beeld krijgen van de verschillende energiestromen. Aan de hand van deze ervaringen kun je het systeem vervolgens opschalen naar een schaalgrootte waarop straks, bij een groot aandeel duurzame elektriciteit in onze energiehuishouding, duurzame elektriciteit met een wisselend aanbod gebufferd kan worden, zowel voor korte als lange periodes. Dat maakt de Autarc als pilot- en demonstratieproject zo razend interessant.’

Eigenlijk had de bouw van de Autarc al bijna klaar moeten zijn, maar hoofdsponsor Ballast Nedam trok zich op het laatste moment terug uit het samenwerkingsverband van De Bouwer & Partners, Deerns Raadgevend Ingenieurs, DHV, TBI Techniek (met dochters HVL en Wolter & Dros), Verosol, FacilitylinQ, ECN, NEMO en Architectenbureau Paul de Ruiter. De Autarc zal als de subsidie wordt toegekend in het najaar gebouwd worden en in het voorjaar van 2011 als expo-paviljoen afmeren bij science-center NEMO in Amsterdam en toegankelijk zijn voor geïnteresseerden en vakgenoten. Daarna is hij beschikbaar voor andere expositiedoeleinden en als huurlocatie. Vervolgens neemt initiatiefnemer en bouwmarketingorganisatie De Bouwer & Partners de Autarc in gebruik als floating front office.

Tot drie week geleden. Toen verscheen er een bericht in de media over de tewaterlating van een rondvaartboot op waterstof in de Amsterdamse grachten. Contact met het achterliggende consortium was snel gelegd. Helaas bleek hun waterstofproductie niet kleinschalig en niet aan boord plaats te vinden maar de woordvoerder gaf wel aan dat het niet lang meer kan duren voor dat dat wel kan. Eindelijk een hoopgevend geluid. Via LinkedIn kregen we entree tot een aantal internationale waterstofgroepen. Een 'request for proposal' naar alle leden leidde tot één reactie uit Los Angelos USA: de directeur van een compacte internationale groep van waterstofspecialisten en -wetenschappers.

Het zou het begin zijn van een dagelijkse mailwisseling, (voor hen) nachtelijke telefonades en urendurende conference calls tussen technici en andere leden van ons partnership en hun waterstof-consortium uitmondend in een concrete offerte voor een kleinschalige waterstofinstallatie voor de Autarc. Zo concreet dat we afgelopen vrijdag met hen persoonlijk aan tafel schoven om de haalbaarheid te beoordelen.
On the bright side: Ze zijn koploper, zonder twijfel. Hun ervaring, deskundigheid en vindingrijkheid is grenzeloos. Hun inbedding in een tweetal universiteiten vertrouwenwekkend. Het perspectief van een wereldprimeur uiterst verleidelijk. En hun motief om met ons in zee te gaan wel begrijpelijk.
En aan de andere kant: Het wordt ook hun prototype. Ze hebben alle know how en alle componenten maar de oplossing en configuratie zijn voor hen ook nieuw. Zij zijn er van overtuigd het te kunnen en wij zijn er van overtuigd dat als iemand het kan dat zij dat dan zijn maar dat biedt geen garanties. Het leidt in ons partnership tot verhitte discussies.
Proof of concept van locale waterstofopwekking, -opslag en -omzetting is nog nooit vertoond. De ketenefficiency van zon naar zonnecollector naar electrolyser naar opslag naar brandstofcel naar stopcontact is een grote onbekende. Of we daarmee de beloofde autarkie bereiken is de vraag. Terwijl die belofte in de naam van de Autarc besloten ligt. En we bewijsvoering middels augmented reality beloofd hebben. En beschikken over een autarkisch concept waarvan we overtuigd zijn dat het werkt. Moeten we dan ons weldoordachte concept loslaten voor een ongewisse oplossing met wereldpotentie? Laten we niet in de waagschaal stellen wat binnen handbereik ligt: een mooi, comfortabel, autarkisch paviljoen met een scala van innovatieve oplossingen dat medio 2010 kan afmeren bij NEMO. Een icoon dat grenzen verlegd qua duurzaamheid, wonen en werken op het water, flood proof bouwen, dubbel ruimtegebruik en dergelijke. Terwijl een doorbraak in waterstoftechnologie voor het grijpen ligt.
Uiteindelijk biedt een slapeloze nacht uitkomst: we gaan voor best of both worlds. We gaan door op de ingeslagen weg. We gaan ons eigen autarkisch concept toepassen. Het concept waarvan we weten dat het technisch, financieel en qua planning haalbaar is. En we reserveren ruimte voor de geoffreerde waterstofinstallatie, trekken tijd uit om de haalbaarheid van die pilot financieel en technisch te achterhalen en integreren het zo mogelijk zo spoedig mogelijk in het bestaande concept.

We zijn er uit. Dat wordt donderdag op de persconferentie onze boodschap.